تحليل لوبلاگ از بحران قطر

خبرگزاري آريا- آيا قطر واقعا منطقه خليج فارس را تهديد مي کند؟
به گزارش سرويس بين الملل خبرگزاري آريا، «لوبلاگ» نوشت: کشور کوچک قطر امروز با تحريم هاي شديدي از طرف هر کسي در خاورميانه (غرب آسيا) روبروست و به عنوان «حامي تروريسم» معرفي مي شود. آمريکا نيز اين موضوع را قبول کرده اما سوال اين است که در اينجا واقعا موضوع چيست؟
اين پايگاه اينترنتي آمريکايي در مطلبي به قلم گراهام فولر نوشت: در دهه هزار و نهصد و نود، طنزي که در کشورهاي عربي وجود داشت اين بود که «قطر کشوري کوچک در حاشيه خليج فارس و شبکه الجزيره، پايتخت آن است.» به يک معني، اين صحبت حتي امروز مسائل زيادي را مشخص مي کند. ظهور الجزيره در سال 1996 به صورت يک شبکه تلويزيوني جديد ماهواره اي باعث شد دوحه پايتخت واقعي قطر، در صدر توجه هاي سياسي خاورميانه قرار بگيرد. رسانه هاي عربي بار ديگر چنين وضعي را تجربه نخواهند کرد. الجزيره، رسانه هاي دولتي خسته کننده و سختگير در سراسر خاورميانه را از بين برد. اين شبکه تلويزيوني با برنامه هاي جذاب و جسورانه، بينندگان را غافلگير و جذب کرد. در اين برنامه ها، طيفي از موضوعاتي که قبلا تابو بود به شکلي تعجب آور پخش شد. بينندگان در برابر اين پديده جديد و تعجب آور يک شبکه تلويزيوني حرفه اي در جهان عرب و آنهم به زبان عربي، از جلوي تلويزيون ها تکان نمي خوردند. شبکه تلويزيوني الجزيره بحث هاي داغ را به صورت مستقيم پخش مي کرد و ابعاد تازه اي را درباره موضوعاتي که در ذهن همگان بود ارائه مي کرد.
اين موضوعات عبارت بودند از: اسلام، اسلامگرايي، دموکراسي، ملي گرايي عربي، حقوق زنان، آزادي بيان ، بينش افراطي غربي ، امپرياليسم غربي، مصيبت هاي فلسطيني ها و پوشش دقيق جنگ هايي که غرب در جهان عرب آغاز کرده بود. الجزيره حتي گاهي اوقات از مفسران اسرائيلي در خصوص موضوعات مهمي استفاده مي کرد. موضوع مهم تر شايد اين باشد که الجزيره، انحصار شبکه هاي تلويزيوني وي اُ اي VOA و بي بي سي را در پخش اخبار به زبان عربي شکست. اکنون خبرها از زاويه ديد مسلمانان به آنها ارائه مي شود. واکنش رهبران کشورهاي عربي همانطور که پيش بيني مي شد، خشمگينانه بود. رژيم هاي مستبد سنتي کنترل خود را بر پوشش خبرهاي تحت کنترل حکومت و به نفع خود در برابر اين شبکه تلويزيوني جديد از دست دادند. در خارج از خاورميانه، واشنگتن به شکلي ويژه خشمگين بود زيرا الجزيره با جزئيات تمام جنگهاي آمريکا در منطقه را پوشش مي داد. تصاوير قتل عام و ويراني که براي رسانه هاي آمريکايي نشان داد براي شهروندان اين کشور بيش از اندازه غم انگيز بود از جمله تصاويري که در الجزيره پخش مي شد. در واقع، آمريکا دو بار «به اشتباه» دفاتر الجزيره را يک بار در افغانستان و سپس در بغداد بمباران کرد. در واقع، الجزيره از سياست هاي آمريکا در منطقه به شدت انتقاد مي کرد و عقيده اي را که مردم منطقه به طور گسترده به آن اعتقاد داشتند، منعکس مي کرد. در مقابل، الجزيره متهم شد رسانه اي تبليغي براي گروه اخوان المسلمين است و قطعا تعدادي از شبکه هاي تلويزيوني با اخوان المسلمين ارتباط هايي داشتند هر چند هرگز از خشونت حمايت نکردند.
الجزيره همچنين به تبليغ ملي گرايي عربي، ديدگاههاي سکولا و حتي مارکسيستي متهم شد. اين انتقادها همگي داراي عناصري از حقيقت بود و دوباره مجموعه اي از ديدگاهها و نظرات مردم در کشورهاي عربي را بازتاب مي دادند. يک قانون نانوشته در شبکه الجزيره اين بود که رويدادهاي خود قطر را پوشش نمي داد. به طور قطع، اين نوعي سانسور در داخل بود ولي در حالي که رويدادهاي ساير قسمت هاي جهان به خوبي پوشش خبري داده مي شد، بينندگان به اين موضوع اهميت زيادي نمي دادند. پديده الجزيره، اطلاعات مهمي را براي درک واکنش فعلي و خشن بسياري از رژيم هاي عرب و نه شهروندان عرب در قبال قطر نشان مي دهد. امروز، کنترل کردن شبکه الجزيره از جمله درخواست هاي مهمي است که ائتلاف تحت رهبري عربستان، عليه قطر اعلام مي کند.
حمايت حکومت قطر از الجزيره ، يکي از نشانه هاي استقلال شجاعانه قطر به شمار مي رود. قطر همچنين از طريق ثروت زياد خود به اعمال نفوذ مي پردازد. قطر نيمي از حوزه عظيم گازي پارس جنوبي در خليج (فارس) را با ايران شريک است. به اين شکل، قطر داراي بزرگترين ذخاير گاز طبيعي در جهان شده است. قطر روابط ديپلماتيک تعجب برانگيزي از جمله با اسرائيل دارد. مقامات قطر در طول سال هاي گذشته ديدارهاي سطح بالاي متعددي با اسرائيلي ها داشته اند. با وجود تنش هايي که بر سر جنگ ويرانگر اسرائيل در غزه در سال 2008، بوجود آمد، قطر حدود سيزده سال دفتر تجاري اسرائيل را در دوحه حفظ کرده است. قطر براي ميانجيگري بين اسرائيل و دولت منتخب حماس در غزه تلاش و سخاوتمندانه براي بهبود شرايط در آنجا هزينه کرده است. قطر همکاري نزديک با حماس دارد که يک حزب سياسي و جنبش مقاومت موفق در برابر اسرائيل است.
موضوع مهم تر اينکه، قطر با ايران روابطي خوب دارد و اين وضعيت تا حدودي به سبب ميادين مشترک گازي است. با اين وجود، قطر يک کشور شيعي نيست. قطر اسلام وهابي را که دين غالب در عربستان است دنبال مي کند. اما برداشت قطر از وهابيت، آسانگيرانه تر است. قطر از لحاظ ديني سختگيري مي کند ولي در عمل، منعطف تر است، با وجود سينماها ، مقداري معاشرت زنان و مردان، رانندگي زنان و تصدي آنها در سمت هاي محلي مشکلي ندارد. همه اين موارد و مواردي ديگر، به شدت با سختگيري هاي شديد فرهنگي رياض در تضاد است. اما روابط خوب قطر با ايران، به نظر عربستان، جدي ترين مشکل به شمار مي رود. در حالي که قطر يک کشور داراي دموکراسي نيست، از لحاظ سياسي اندکي از عربستان، امارات و بحرين آزادتر است. عمان و کويت نسبت به قطر ، از آزادي سياسي بيشتري برخوردارند. اين دو کشور روابط خوبي با ايران دارند و به ائتلاف رياض عليه قطر ملحق نشده اند. براي اينکه اين تصوير ضد و نقيض تکميل شود، قطر ميزبان بزرگترين پايگاه نظامي آمريکا در خاورميانه به نام پايگاه هوايي العديد است و در عين حال، با روسيه روابط خوبي دارد. چرا قطر به اين همه ابتکارات براي برقراري روابط نزديک با کشورها مي پردازد؟ ‌
تا حدودي براي اينکه کشورش را به دلايل مهم موجوديتي، بر روي نقشه قرار دهد. قطر يک شبه جزيره کوچک و چسبيده به خاک عربستان در شبه جزيره عربستان است. قطر از لحاظ فيزيکي، وضعيت امنيتش ، آسيب پذير است. رياض مي تواند يک روزه قطر را به اشغال نظامي در آورد. بنابراين، قطر مصمم به برقراري شبکه اي از روابط بين المللي قوي است و به اين شکل، ‌قطر مي تواند براي محافظت از استقلال خود در برابر سلطه طلبي و توسعه طلبي رياض، حمايت بين المللي را جلب کند. اکنون زماني است که قطر از اين روابط استفاده مي کند. نبايد فراموش کنيم که عربستان قدرت مسلط در شبه جزيره عربستان است. نيروهاي مذهبي وهابي در دو قرن گذشته دو بار به آنسوي شبه جزيره عربستان در طول خليج (فارس) حمله کردند. کاملا مي توان تصور کرد عربستان درصدد کنترل راهبردي نهايي بر سراسر شبه جزيره عربستان بر بيايد. در واقع ، قطر تنها کشوري نيست که چنين نگراني هايي دارد. بحرين نيز اکنون به استاني از عربستان تبديل شده است. عربستان از رژيم پادشاهي سني و سرکوبگر بحرين حمايت مي کند. رژيم بحرين مي خواهد با سرکوب بي رحمانه جمعيت با اکثريت شيعه خود، قدرت را در دست داشته باشد. حتي امارات عربي متحده هم که به شکلي تعجب آور حامي رياض در اين بحران با قطر است، معمولا تلاش مي کند وارد اين طرح هاي امنيت منطقه اي عربستان که حق حاکميت خود امارات را تهديد مي کند نشود. با وجود اين، دبي يکي از اميرنشين هاي امارات، رابطه کاري آرام و دوستانه اي با ايران دارد. عمان و کويت خودشان را به ميزان زيادي در برابر فشارهاي عربستان، مستقل کرده اند. عربستان، بالاخره پيشتر در اين ماه، محاصره گسترده اي را عليه قطر اجرا کرد. عربستان ، مرزهاي دريايي، هوايي و زميني خود را با قطر بست. عربستان به اين شکل مي خواهد مخالفت خود را با اقدام مستقل و غير قابل قبول قطر نشان دهد. تعدادي از رژيم هاي ديگر از اين ائتلاف عربستان حمايت مي کنند عمدتا به سبب اينکه از حمايت هاي رياض برخوردار مي شوند. مصر، به هيچ وجه علاقه اي به اخوان المسلمين ندارد. شدت اين اقدامات در مورد قطر در منطقه خليج (فارس) غير منتظره نيست ولي به طور ويژه بيانگر جاه طلبي هاي محمد بن سلمان جانشين وليعهد عربستان است البته عربستان، همه مشکلات منطقه را به گردن ايران و شيعه گرايي مي اندازد. اين در حالي است که مذهب، به بن بست ايران و عربستان ارتباطي ندارد و همه چيز به مسائل ژئوپليتيک مربوط مي شود. با وجود اين، همچنين کشمکشي در مورد اسلام وجود دارد. مسئله قرار داشتن شيعه و سني در برابر هم مطرح نيست. قطر مانند عربستان کاملا سني است. قطر هم سني است. اما قطر اساسا، اخوان المسلمين را نماينده اصلي و آينده اسلام سياسي ميانه رو در منطقه مي داند. در واقع اخوان المسلمين يک جنبش اسلامي تقريبا مدرن است. جنبش اسلامي، اساسا خشن و جهادي نيست، از فرقه گرايي سني و شيعي خودداري مي کند و اصول سياست دموکراتيک و احزاب سياسي را مي پذيرد. قطر از بهار عربي که امارات و عربستان از آن متنفر بودند حمايت کرد. دولت ميانه روي اسلامي عدالت و توسعه در ترکيه هم از اخوان المسلمين حمايت مي کند. اميد آنها اين بود که اگر رژيم بشار اسد در سوريه سقوط کند، اخوان المسمين که مدت ها عضو اپوزيسيون در اين کشور بوده است، مطرح شود. در عوض، جنبش هاي خشن تر و تندروتر مانند القاعده و داعش کنترل نظامي را در هرج و مرج سوريه بدست گرفتند. لازم است آمريکا در اين کشمکش پيچيده، که اساسا به سبب قدرت نمايي جديد عربستان بوجود آمده است، جانب طرف ها را نگيرد. واشنگتن همچنين نبايد اجازه دهد قطر تحت سلطه در بيايد. در هم کوبيده شدن قطر ، اقدامي بسيار نامناسب براي پيگيري بازي مشکوک ارعاب ايران است.

کلیدواژه:

شبه جزیره عربستان | اخوان المسلمین | شبکه تلویزیونی

پنالتی بارسلونا مقابل ایبار درست بود؟ (عکس) پدیده امریکایی احمدی نژاد را رو سفید کرد! تهران خواهان توسعه روابط با اسلام آباد در همه زمینه ها است/ آماده تامین انرژی پاکستان هستیم/ تکمیل خط لوله انتقال گاز به نفع ایران و پاکستان است/ حمله گروه های تروریستی از داخل پاکستان به مرزهای ایران، به نفع روابط دو کشور نیست

پربیننده‌ترین خبرهـا

آخرین خبرهـا