حسن رحیمی‌روشن: مهم‌ترین موانع در راه توسعه ایران/ آیا عدم توسعه‌یافتگی به کم‌کاری مسئولان بر می‌گردد؟

به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، اکثر تحقیقات پژوهشگران روی جنبه‌های اقتصادی توسعه بوده که آن را رشد اقتصادی می‌گویند نه توسعه که این یک مشکل در راه شناخت خود توسعه است، پس در اصل در تعریف توسعه هنوز مشکل داریم و آن را با رشد اقتصادی اشتباه می­‌گیریم و در نتیجه برنامه­‌ریزی‌های خود را بر پایه سرمایه­‌گذاری­‌های اقتصادی بنا می‌نهیم، به دور از اینکه بر دیگر جنبه‌های دیگر توسعه تأکید کنیم و تا با این مشکل مبارزه نکنیم به توسعه‌ای پایدار و همه جانبه نخواهیم دست یافت. پس باید توسعه و موانع آن را در تمام سطوح از جمله سطوح فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی- مذهبی و... جستجو کرد، با توجه به مطالب گفته شده سؤال اساسی که مطرح است و رسیدن به درک مشترک از آن بسیار مشکل است و آن اینکه علت اصلی توسعه نیافتگی ایران نسبت به کشورهای غربی با وجود این همه امکانات چیست؟ مهمترین عامل در وضعیت فعلی کشور ما نداشتن قدرت تفکر و خودکفایی سازمان یافته است. حسن رحیمی روشن کارشناس سیاسی در مقاله‌ای با عنوان «علل توسعه‌نیافتگی ایران از بعد داخلی و خارجی» که پیش‌تر در ششمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت منتشر شده است به بررسی این موضوع پرداخت که در ادامه گزیده‌ای از آن می‌آید:

*مهم‌ترین موانع در راه توسعه­ کشور ایران

-بی‌گمان به عنوان یک ایرانی آگاه به دارایی‌ها و ثروت‌های خدادادی سرزمین خویش بارها و بارها از خود پرسیده‌ایم که چرا با وجود این همه سرمایه‌های غنی از چنین جایگاهی در عرصه اقتصادی جهانی برخورداریم و مهمتر آنکه چگونه می‌شود که کشورهایی با منابع و ثروت‌های به مراتب کمتر جایگاهی بهتر و روشن‌تر از ما در رقابت‌های اقتصادی در سطح جهانی دارند. اما کشور ما با وجود دریایی از ثروت­‌های رو و زیرزمینی و با وجود موقعیت برتر ژئوپولیتکی و جاذبه‌های بسیار توریستی و میراث‌های به جای مانده از روزگاران باستان در زیر پنجه‌های فقر اسیریم؟ این در حالی است که ضریب هوشی این ملت از گذشته تا کنون زبانزد همگان بوده است بایستی این واپس‌ماندگی را در کدام عوامل باید جستجو کرد؟ مدیریت با توجه به وضعیت شاخص کیفیت زندگی در ایران که در بین 190 کشور جهان در رتبه ششم از آخر می‌باشد و آمارهای فاجعه آمیز موجود در زمینه مسائل فرهنگی، محیط زیست، اقتصادی، حوادث، علمی آموزشی، فرار مغزها، فرار نخبگان، فرار سرمایه، اعتیاد، جرم و جنایت، طلاق و صدها آمار دیگر که از معتبرترین منابع موجود در ایران تهیه شده است و با وجود نیت خیرخواهانه و همه تلاش‌ها برای آبادانی کشور آمارها گویای حقیقت تلخ عقب ماندگی فزاینده ایران می‌باشد و ثابت می‌کند که نه تنها کشور در مسیر توسعه نمی‌­باشد، بلکه هر روز عقب مانده‌تر از کشورهای دیگر می‌شود.

-مهم‌ترین عامل داخلی در وضعیت فعلی کشور ما نداشتن قدرت تفکر منسجم و علم سازمان‌یافته است. تمام مسائل جامعه بالاخص عوامل داخلی به نظر می­‌رسد از اینجا سرچشمه بگیرند که ما در تشخیص مسائل و یافتن راه حل مناسب نقص داریم، یعنی: یک سیستم تفکر سازمان یافته، در بالاترین حد توانایی تفکر و آزاد از قید و بندهای «کاستی» و ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، مذهبی غیرمستدل نداریم که بتواند مسائل را با عمق تفکر کافی، به طور واقع‌بینانه و دور از تعصبات بررسی کند. گر چه رهبری مذهبی و رئیس جمهور وقت برای این مسأله اهمیت زیادی قائلند، اما با وصف این، هنوز این نیاز در مسئولین و جامعه به اندازه کافی ادراک نشده است.

-به نظر می­‌رسد مهم‌ترین موانع در راه توسعه­ کشور ایران، نداشتن قدرت تفکر منسجم و علم سازمان یافته و فساد اقتصادی و مقاومت سنت در مقابل نوگرایی و همچنین سوءمدیریت می­‌باشد.

-توسعه سیاسی: توسعه سیاسی به معنای روندی از تغییر سیاسی همراه با برابری فزآینده، افزایش توانایی نظام سیاسی در پاسخگویی و کسب رضایتمندی عمومی و انفکاک نقش‌ها و ساختارهای سیاسی است، البته فارغ از هر نوع نگاه مکتبی مانند لیبرالیسم.

-توسعه اقتصادی: حالتی است که در آن یک جامعه از پیشرفته‌ترین تکنولوژی در فعالیت‌های اقتصادی خود بهره می‌جوید. مقصود از پیشرفته­‌ترین تکنولوژی چهار عامل تولید، دانش و علوم، نیروی انسانی ماهر و سازمان تولید می‌باشد.

-رشد خودپایدار: مرحله­‌ای از رشد است که پس از آنکه جوامع به آن می‌رسند از آن پس رشدشان برگشت‌ناپذیر خواهد شد و فقط رو به جلو حرکت می‌کنند. کند و تند می‌شوند، اما دیگر به نقطه قبل از تولد یافتگی خود بر نمی‌­گردند. این هنگامی است که توسعه به انسان‌ها وصل می‌شود و نگرش آنها توسعه محور می‌شود.

*شاخص‌های توسعه‌یافتگی

-شاخص‌های کمی: جنبه کمی و به تعبیری حجمی دارند و نشانگر میزان برخورداری یا عدم برخورداری جوامع از مواهب مادی می‌باشد.

1- تولید ناخالص ملی: که به ارزش پولی کل تولید (محصولات ساخته شده و خدمات ایجاد شده) در یک دوره زمانی معین گفته می­شود که هر چقدر این تولید بالاتر باشد، میزان توسعه یافتگی نیز بیشتر خواهد بود.

2-درآمد ناخالص سرانه ملی: که از تقسیم درآمد ملی یک کشور – تولید ناخالص داخلی به جمعیت آن، درآمد سرانه می گویند و هرچقدر این درآمد بیشتر و میزان بهره مندی مردم بالاتر باشد، به همان اندازه توسعه‌یافتگی ببشتر خواهد بود و هر چقدر منحنی رو به پایین باشد، توسعه نیز سیر نزولی خواهد داشت.

3-توزیع درآمد: مهم این است که این درآمد سرانه ملی چگونه میان آحاد جامعه توزیع شود. اگر این درآمد به درستی در میان تمام دهک‌های برخوردار و غیر برخوردار توزیع گردد می شود گفت توسعه یافتگی اتفاق افتاده است.

-شاخص‌های کیفی: میزان باسوادی؛ زیرا هر اندازه بیشتر و بهتر باشد آن جامعه دارای رشد یافتگی و به عبارتی توسعه بیشتری خواهد بود به طوری که اگر ملتی فاقد آن باشد یا کمتر از آن برخوردار باشد در زمره کشورهای عقب‌مانده و یا کمتر توسعه یافته خواهد بود.

1- مرگ و میر نوزادان: از جمله شاخص‌های کیفی در توسعه اقتصادی میزان سلامت هر جامعه است. هر اندازه که مردم از مسائل بهداشتی بهره‌مند باشند در نهایت سلامت جامعه تأمین است و به همان اندازه می‌توان گفت که این جامعه از توسعه برخوردار و یا این جامعه از توسعه محروم است. ناگفته نماند که این امر مهم در مورد مرگ و میر نوزادان بیشتر مورد توجه می‌باشد.

2- امید به زندگی: یکی از مباحث کیفی در توسعه اقتصادی است. اگر هر فرد از تمام جنبه­‌های مادی بهره­‌مند باشد و بتواند عمر بیشتری کند می­‌توان گفت جامعه او توسعه‌یافته است و اگر چنین نباشد طبعاً این جامعه دچار عقب‌ماندگی و یا کمتر توسعه یافتگی شده است.

*عوامل عقب ماندگی برخی کشورها نسبت به کشورهای غربی

-عامل جغرافیایی (شرایط اقلیمی)

-عامل نژادی

-فقر منابع معدنی

-فقدان کارفرمایان خلاق

-کمبود نیروهای متخصص

-کمبود سرمایه

-زیادی جمعیت

-استبداد و استعمار

*علل توسعه نیافتگی ایران از بُعد داخلی

-در طی دهه‌های اخیر شاهد الگوسازی‌های گوناگون از کشورهای به اصطلاح پیشرفته شدن بوده­‌ایم که هر بار به دلیل ماهیت حکومت و دولت‌ها الگوهایی را برگزیده‌ایم که هرگز نتوانستیم خودمان باشیم. سفرهای روشنفکران ایرانی به اروپا از یک سو و شکست پی در پی در مقابل قدرت خارجی از سوی دیگر باعث امواج تازه­‌ای برای ایجاد تحولات سیاسی و اجتماعی گوناگونی شده‌اند که هرگز به عاملی برای توسعه تبدیل نشد، توسعه یافتگی رابطه‌ای بس نزدیک با نوع ابزار تولید دارد. آن گروه از کشورهای تازه استقلال یافته که دارای مشخصات مشترکی از قبیل درآمد سرانه اندک، پایین بودن سهم تولیدات صنعتی در کل تولید، رشد ناکافی، تولید ملی در کنار رشد سریع جمعیت و به طول کلی فقر نسبی هستند واجد شرایط توسعه نیافتگی توصیف می‌شود. بدین ترتیب، عقب ماندگی عموماً به واسطه شاخص های آماری شناخته می‌شود.

-به وضوح نشان داده شده است که میزان نابرابری اقتصادی در جامعه عقب‌مانده به گونه‌ای حیرت‌آور بیشتر از اختلاف درآمد و ثروت در ممالک پیشرفته است. نابرابری درآمد به معنی فقط مفرط توده‌هاست و اینکه گروهی اندک دارای ثروت بسیار هستند به این معنی است که قادرند به بهایی نازل کار مورد نیاز برای تولید کالا را خریداری کنند. نابرابری درآمدها در مراحل اولیه توسعه ملل پیشرفته نیز دقیقاً همین نقش ایفا کرد. پس چگونه است که بی‌عدالتی اقتصادی در جامعه­ عقب مانده به افزایش سرمایه‌گذاری منجر نمی­‌شود؟ در جوامع پیشرفته­ سوسیالیستی نیز دولت- به عنوان سرمایه‌دار- دقیقاً با استفاده از همین شرایط توانست به انباشت سریع مازاد دست بزند.

-توسعه در درون خود نوعی سوگیری ارزشی را مستتر دارد که اشاره به دگرگونی در جهت مطلوب و یا پیشرفت در وضعیت یک شی، پدیده، سازمان، نحوه عملکرد و... دارد و البته عامل انسانی و تصمیم و فعالیت او مسبب این امر پنداشته می‌شود. در چنین زمینه‌ای توسعه اشاره به تحول نیروهای تولیدی و گسترش روند تولید در جامعه ما بعد فئودالی داشت این تحولات به تغییر در روابط اجتماعی منجر شدند.

-قبل از انقلاب: درباره ایران قبل از انقلاب باید گفت که در آن دوران نه تنها تلاش و آزمون و خطایی برای توسعه این مرز و بوم صورت نگرفته است بلکه تمام همت دشمنان خارجی و عناصر دست نشانده داخلی آنان بر این بود تا این که کشور ما را از هر نوع بهره‌مندی از مواهب مادی، در فقر و محرومیت هر چه تمام‌تر غوطه‌ور سازند و از آنجا که حاکمان آن از بیرون مرزها دستور گرفته و بر آن اساس عمل می­‌نمودند لذا هیچ گونه استقلال در مدیریت نداشته و مرتباً در پی برآورده‌سازی خواسته­‌های نامشروع دیگران بودند به گونه‌ای که هر تصمیم­‌گیری و تصمیم‌سازی در هر زمینه‌ای می‌بایست در بیرون از مرزها صورت می‌گرفت تا در درون اجرایی شود که طبعاً دشمنان خارجی نیز نمی‌خواستند برای ایران کاری صورت گیرد تا از بحران‌ها و مشکلات عبور کرده تا پس از طی سالیانی دراز به توسعه‌یافتگی دست یازد. بنابراین موضوع توسعه ایران در قبل از انقلاب را می‌توان به طور کلی منتفی دانست. طبیعتاً این انتظار به دوره جدیدی به نام انقلاب موکول خواهد شد.

-بعد از انقلاب: اگر بخواهیم این شاخص‌ها را بر ایران بعد از انقلاب تطبیق کنیم باید بگوییم کشور ما که توانست پس از 2500 سال، از زیر یوغ ظلم‌های سلسله­‌های ستمشاهی بیرون آمده و خواست تا طعم شیرین استقلال در مدیریت را چشیده و بر توان خود استوارگشته و از آن بهره جوید از نو و ابتدا تلاش برای رونق این آب و خاک آغاز و در این راه بر مشکلات و بحران‌های مختلف فایق آید و در یک کلام خود تصمیم گرفته و خود به اجرا بنهد تا کنون برای ساختن ایرانی سرآمد و توسعه‌یافته از هیچ تلاشی فروگذار نشده است. بعد از انقلاب، تمام منابع اقتصادی و عرصه‌های ایجاد ثروت و ارزش افزوده به تمام معنا؛ ملی شد و همه دستاوردهای اقتصادی هم نتیجه هوشمندی مدیریت فرزندان این سرزمین است.

-باید اعتراف کرد که بر اساس حقایق آماری و عملی موجود،در ایران پس از انقلاب، تلاش‌های بسیاری در زمینه‌های مختلف از جمله تکنولوژی، اقتصاد، انرژی هسته‌ای، سلول‌های بنیادی و... برای رشد و توسعه آغاز شده به طوری که می‌توان گفت انقلاب سرآغازی برای بازسازی و یا حتی ایجاد تمدن اسلامی شده و آینده خوبی به ما نوید می‌دهد که بی‌تردید همه ما باید در این راه کمک کار بوده و از هیچ حمایت و یا کمکی فرو گذار نکنیم.

-رشد علمی: وبگاه علمی تحلیلی ساینس متریکس که به تحلیل و ارزیابی پیشرفت‌های علوم، فناوری و نوآوری اختصاص دارد، در مقاله‌ای با موضوع مرور تحلیلی رشد علم در 30 سال گذشته در کشورهای مختلف جهان پرداخته و نرخ رشد تولیدات علمی در ایران را 11 برابر نرخ متوسط رشد علم در جهان اعلام می‌دارد و ایران را دارای بالاترین رشد در میان همه کشورهای جهان مطرح می کند.

*آیا عدم توسعه‌یافتگی به کم‌کاری مسئولان بر می‌گردد

-قبل از انقلاب:

1- موضوع توسعه‌یافتگی امری نیست که بتوان آن را در طی یک بازه زمانی سی ساله تحقق بخشید، بلکه ریشه این موضوع را باید در قبل از انقلاب جستجو کرد که تصمیم بر عقب نگه داشتن این مملکت بوده و از هر فرصتی در این راه استفاده شده است.

2- بی­‌شک قبل از انقلاب نقش مسئولان در این مهم(عدم توسعه ایران) تعیین کننده بوده و آنان حقیقتاً کم‌کاری کرده‌اند، اما این سخن را نمی‌توان به بعد از انقلاب سرایت داد، هر چند به صورت جزیی، کم‌کاری برخی مسئولان نیز پس از انقلاب قابل بررسی است.

-بعد از انقلاب:

1- ایران پس از انقلاب دارای دوره‌ها و مشکلات خاصی بوده است که هر کدام به تنهایی کافی بود تا اینکه کشور با شکست مواجه شود، یکی از دوره‌های حساس و سرنوشت‌ساز انقلاب، سال های نخستین آن بود که در آن زمان مشکلاتی وجود داشت همچون حضور گروهک‌های مختلف که نمی‌گذاشتند مردم روز خوشی داشته و هر روز شاهد بمب‌گذاری و ایجاد تفرقه و ناامنی در مناطق مختلف بودیم که خود موانع مهمی در راه توسعه ایران بودند. از دیگر مشکلات باید به جنگ تحمیلی هشت ساله اشاره کرد که واقعاً بسیاری از فرصت‌ها و امکانات ما را هدر داده و خسارات بسیاری نیز به بار آورد که همچنان و پس از گذشت افزون بر بیست سال از آن، شاهد آثار سوء آن هستیم. از طرف دیگر و در دوره‌های دیگر انقلاب نیز ما شاهد کارشکنی‌ها و دست‌اندازهای مختلفی هستیم که از سوی دشمنان این مرز و بوم به آن دامن زده و به خوبی دستان پلید عناصر داخلی و خارجی در آن پیدا است. به عنوان مثال موضوعی که امروز یکی از شاخص‌های مهم در توسعه‌یافتگی در دنیا مطرح است، بحث انرژی هسته‌ای که در دهه اخیر، بدخواهان این ملت تا توانسته­‌اند در این راه سنگ‌اندازی و علیه آن اقدام به توطئه‌های مختلف سیاسی، رسانه‌ای و... کرد­ه­‌اند تا اینکه این مهم را از ایران اسلامی گرفته و نگذارند به این توان و قدرت دست یابد که با امدادهای الهی نتوانستند به این هدف شوم خود دست یابند و امروز ما به عنوان یک قدرت دارای توان هسته‌ای در دنیا مطرح می‌باشیم.

2- بدون شک انقلاب اسلامی مردم ایران گام بلندی بود که در راه رشد و توسعه همه جانبه ایران برداشته شد به گونه‌ای که امروز و به اعتراف دوست و دشمن، ما در مسیری گام نهاده­‌ایم که آینده آن روشن بوده و با اتکا به توانمندی‌ها و استعدادهای خود خواهیم توانست کشورمان را همچنان که از زمره کشورهای عقب‌مانده دنیا درآورده و آن را به جرگه کشورهای در حال توسعه وارد ساختیم همچنین این مرحله را نیز پشت سر نهاده و آن را به کشوری توسعه یافته بدل سازد. به عبارت دیگر این انقلاب بود که سرآغازی برای توسعه ایران بوده و در این راه به عرصه‌های مختلف توسعه از جمله اقتصاد، صنعت، تکنولوژی و... وارد و قله‌های فراوان علمی(انحصاری) را فتح و خود بر آن سلطه یافته است و به توفیق الهی در آینده نیز خواهیم توانست همچنان به این حرکت و خیزش میمون و مبارک استمرار بخشیده و پا به عرصه توسعه‌یافتگی بگذاریم.

* علل عقب ماندگی ایران از بُعد خارجی

1- حضور بیگانگان: کشور ما بر اساس شواهد تاریخی از دوران‌های دور در مرزهای مادی و سیاسی خود درگیر این بوده که آنها برای مملکت برنامه­‌ریزی می‌کردند و آن را بر اساس خواسته‌های خود اداره می­‌کردند.

2- استعمار قدرت‌های بزرگ: ورود قدرت‌های بزرگ برای استعمار یا همان به اصطلاح عمران و آبادانی کشورها، چرا که کشورهایی مانند آمریکا و انگلیس و فرانسه که خوی سلطه‌گری دارند به این بهانه به دیگر کشورها وارد می‌شوند و به جای آبادسازی آنها اقدام به خرابی و به عبارتی از بین بردن و نابودسازی می­‌کردند.

3- انواع تحریم‌ها: این تحریم‌ها همچنان و پس از گذشت 30 سال روز افزون گشته و در مقابل خواسته­‌های به حق جامعه جهانی قرار دارد، در حالی که نباید فراموش کرد که آنچه به عنوان توسعه صنعتی و اقتصادی و تکنولوژی در غرب اتفاق افتاده به سبب چند علت بوده است.

*مهم‌ترین عامل داخلی در وضعیت فعلی کشور

-مهم‌ترین عامل داخلی در وضعیت فعلی کشور ما نداشتن تفکر قدرت منسجم و علم سازمان یافته است و همیشه تمام سیاست‌گزاران کشور در ارائه یک تعریف منسجم و سازمان یافته از توسعه با مشکل رو به رو هستند و در نتیجه در دادن راه حل برای مشکلات توسعه کشور نیز با مشکل رو به رو هستند و هر کدام مبتنی بر تعریف خود از توسعه راه حل خود را نیز ارائه می­‌دهد که اکثر آنها به توسعه تک بعدی نگاه می کنند پس راه حل آنها نیز تک بعدی است و عدم حرکت دولت‌ها بر اساس برنامه‌های فرادستی مانند سند چشم‌انداز و حاوی برنامه‌های توسعه­ 50 ساله که هر دولتی برداشت خود را اجرا می­‌کند.

-نقش ساختار سیاسی- اقتصادی قبل از انقلاب در توسعه نیافتگی: چند قرن اخیر حکومت‌های استبدادی و طاغوتی در عقب‌ماندگی ایران نقش بسزایی داشته‌اند اما در اینجا به صورت مختصر به دورانی که ادعای بالندگی را دارد اشاره می‌کنیم بنا به ادعای حکومت شاه دوره هفده ساله منتهی به سال 1357، دوره شکوفایی و پیشرفت ایران نام گرفت، هر چند ایران در این دوران به سوی جامعه نیمه صنعتی قدم‌هایی را برداشت اما تصمیمات شاه از جمله اصلاحات ارضی و پذیرش نقش ژاندارمی منطقه بعد از خروج نیروهای انگلیسی و به تبع آن افزایش هزینه‌های نظامی موجب مصرف درآمدهای نفتی در مصارف نظامی و ایجاد ناهماهنگی در بخش های مختلف و تأثیر سوء در اقتصاد ایران شد، هر چند شاه ادعای تبدیل ایران به پنجمین کشور صنعتی جهان و رسیدن به تمدن بزرگ را داشت اما بررسی محققانه و دقت در آمار و ارقام نه تنها خلاف آن را ثابت می‌کند بلکه مؤید آن است که اقتصاد ایران یک سیر نزولی را طی نموده که پیامدهای آن به راحتی قابل جبران نمی‌باشد.

- تأثیرات استعمار و میراث‌های استعماری:‌ از خصوصیات مشترک کشورهای جهان سوم این است که تقریباً در همه این کشورها کم و بیش سابقة حضور حاکمیت استعمار وجود دارد؛ البته چگونگی و شکل آن متفاوت است. حضور طولانی استعمار برخی تغییرات بنیادی را در ساختمان اقتصادی، اجتماعی و سیاسی این کشورها به دنبال داشته که تبعات آن هنوز هم به گونه‌های مختلف در این کشورها باقی است. حضور و نفوذ طولانی استعمار ‌در حیات سیاسی و اقتصادی آن دسته از سرزمین‌هایی که هنگام یورش استعمار یا از نهادهای نسبتاً قدرتمند بومی برخوردار بودند و یا به دلایلی دیگر استعمارگران قادر به انقیاد کامل آنها نشدند، موجب دگرگونی‌هایی شد که این تغییرات بیش از آنکه در جهت منافع و نیازهای داخلی این کشورها باشد، در جهت منافع استعمارگران قرار گرفت،‌ مثلاً ساختار اقتصادی این کشورها به گونه‌ای تغییر یافت تا برآورنده نیازهای بازار جهانی باشد و نه تأمین‌کننده نیازهای بازار داخلی.

-آنچه در دوره استعمار در ایران اتفاق افتاده به نسبت دیگر کشورهای خلیج فارس بسیار مخرب‌تر است زیرا موقعیت ایران در جغرافیای سیاسی به گونه‌ای بود که این کشور را به عرصه رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل کرد، به عنوان نمونه منابع نفتی ایران طی هفتاد سال از طریق امتیازات و قراردادهای ناعادلانه (قرارداد دارسی در سال1901 م، قرار داد تجدید نظر در سال 1933، قرار دادکنسرسیوم در سال 1954م). به بهای ناچیز به کشورهای غربی سرازیر شد، حتی زمانی که درآمدهای نفتی ایران در اثر بالا رفتن قیمت نفت افزایش یافت، بخش اعظم این درآمدها در راه هزینه‌های تسلیحاتی (که با ادغام ایران در پیمانهای نظامی امپریالیستی نظیر پیمان سنتو و یا اعطای نقش ژاندارمی منطقه به ایران از سوی ایالات متحده امریکا در چهار چوب نظریه نیکسون، به طور سرسام‌آوری افزایش یافت) و واردات انواع کالاهای مصرفی خرج شد و این درآمدها نه تنها در جهت استقلال و توسعه اقتصادی ایران بکار گرفته نشد، بلکه در عمل به تحکیم و ابستگی اقتصادی ایران کمک کرد.

-موانع فرهنگی: مسائل فرهنگی عمدتاً مربوط به باورها، آداب و رسوم یک ملت می‌شود. فرهنگ، سیاست و اقتصاد به تنهایی از هم جدا نیستند بلکه در هم تنیده‌اند و اساساً مسائل فرهنگی و فکری می‌­توانند زمینه‌ساز ایجاد و گسترش یا نابودی و ضعف یک نظام سیاسی یا اقتصادی باشد به عنوان مثال با تبلیغات وسیع و بکارگیری شیوه‌های روان‌شناسی می‌توان تمایلات و خواسته‌های مادی انسان‌ها را متنوع کرده و افزایش داد و یک میل کاذب به مصرف را در جامعه به وجود آورد و این میل کاذب را در خدمت توسعه بازار مصرف و رونق تولیدکنندگان کالا و وابستگی جامعه مصرف‌زده قرار داد.

- حاکمیت مهندسین و عدم بهره­‌بری از متخصصین علوم انسانی بر مملکت باعث شده است که نگرش‌ها به مسایل سیاسی، اقتصادی و فرهنگی و به طور کلی شکل مکانیکی به خودش بگیرد. در حالی که در حوزه‌های اجتماعی متغیرها آنقدر فراوان هستند و آنچنان تأثیرات متعدد و متقابلی بر هم دارند که با تحلیل‌های ساده مهندسی در این حوزه خیلی جواب نمی‌دهد. نگرش مهندسی باعث شده است که اولاً تحلیل درستی از توسعه نداشته باشند و به دنبال آن سرمایه‌گذاری‌های کور و فاقد تحلیل عمیق افزایش یابد.

- دلیل عقب ماندگی اقتصادی کشور ما به دلیل مهیا نبودن عوامل غیراقتصادی است. زیرا سرمایه‌گذاران ما اصولاً فقط به جنبه‌های اقتصادی توسعه توجه دارند.

- کوشش در جهت رشد و توسعه کشورهای جهان سوم با الگوی غربی و عناصر بیرونی نه فقط این کشورها را هرگز به این هدف نخواهد رساند، بلکه نظام اجتماعی آنها را از هم خواهد پاشانید و کارکرد سنتی آنها را نیز کاهش خواهد داد.

- توسعه اقتصادر در صورتی واقعیت عینی و عملی پیدا می‌کند که تکنولوژی درون‌زا باشد و نه وارداتی زیرا دانش اقتصاد، توسعه اقتصادی هیچگاه به خاطر توسعه اقتصادی مورد توجه نمی‌باشد.

انتهای پیام/

کلیدواژه:

وضعیت فعلی کشور | توسعه یافتگی | توسعه اقتصادی | توسعه نیافتگی | بعد از انقلاب | قبل از انقلاب | سازمان یافته | گونه ای | توسعه یافتگی | راه توسعه | توسعه ایران | مهم ترین | عقب ماندگی | شاخص ها | خواهد بود | ترین عامل | بر اساس | نه تنها | کشور ما | راه حل

اختلالات اینترنتی مشترکین همراه اول در سروستان رفع شد موفقیت ناسا و گوگل در کشف یک سامانه خورشیدی جدید مدیرعامل ایرباس از سمت خود کناره‌گیری می‌کند مردم خراسان جنوبی برای بازسازی مناطق زلزله‌زده کرمانشاه مشارکت کنند دوئل جذاب کریم و اسپانیایی ناشناخته برای آقای گلی نیم فصل سوپرلیگ یونان list روایت حادثه تلخ اشترانکوه از زبان نجات‌یافتگان؛ ماجرای اشتباهی که جان ۹ کوهنورد را گرفت+ عکس ناسا یک منظومه شبیه به منظومه شمسی کشف کرد گروه سیزدهم - قسمت سوم - سنتی - 96 برنامه نود دوشنبه 20 آذر / بیست آذر ماه 1396 دانلود سریال کره ای Black 2017 قسمت یازدهم با زیرنویس در کانال های تلگرامی کنکوری چه می گذرد؟ عجیب اما واقعی! آموزش طب اسلامی - آیت الله تبریزیان - جلسه ۵ این دابسمش رو ببینید. از خود مرجانه گلچین بیشتر شبیهشه جدید ترین دابس مش باران فتو کلیپ راهپیمایی اربعین حیوان های خانگی من دیدار دانشجویان با نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی گوشی باربی ساخت خودم. آموزش.... مرور اتفاقات نیم فصل اول لیگ یک 96/09/24 نمونه اسکن از قبر با ای ایکس پی 4500 تخت دو طبقه باربی ساخت خودم.آموزش... ماکان بند جشن جهانی شدن گلیم سیرجان میكشیم - حامد زمانی دابسمش وحید خزایی سرزمین من - چابهار - 2 اسلایم مریخی یا همون متالیک رنگ کردن اسلایم(عالیهه) گیم پلی بازی Vector 2 اندکی تغییر در تیتراژ کانال SEPEHR CRAFT آهنگ مرگ بر آمریکا باصدای حامد زمانی آهنگ «برد غیرت» با صدای حامد زمانی آموزش ساخت پاپیون پارچه ای بالا بودن علم شهدای دفاع مقدس در کربلای معلی موز اسلایم توضیحات چطور در هر موقعیتی در زلزله، از خود محافظت کنیم؟ ۵ عضو زائد بدن که دلیل داشتن آنها را نمی دانید Top 10 Farsi سیزدهمین جلسه عصر علوم انسانی - امیرحسین سادات فیلم بابادوک دوبله فارسی ✅قسمت نهم: ژل تمیزكننده كلیربالانس فرای اُل مشاوره رایگان : 02166028126-زیست حرف آخر آموزش لینوکس اوبونتو Linux Ubuntu اینم داستان بچه های با نمک بسته باغبانی میشا در یک نگاه رکورد جهانی بزرگترین موشک کاغذی مبانی طراحی داخلی - قسمت 16 اسلایم سفید ۲ کیلویی جدیدم دانلود رایگان فصل دوم مستند گرند تور The Grand Tour Sea Babak Jahanbakhsh - Havvaye Man (بابک جهانبخش - حوای من) آموزش انیمیشن حرکت چشم در نرم افزار فلش کسب رتبه اوّل گروه همنوایی شمیسا - جشنواره ترنّم آسمانی ساعت جدیدم منظومه شمسی جدید خط چشم کت گلدن رز رستوران دالیدا جلا دادن چاقوی زنگ زده آموزش ساخت صابون اموجى کاشت آناناس در گلدان شهر پلوودیو - کشور بلغارستان ملیکا تهامی گلایه شهروندان اروشکی از وضعیت نامناسب مدرسه کانکسی تعرض وحشیانه به دختر ساده لوح ایرانی، عاقبت اعتماد به دوست پسر اینستاگرامی! پسر دیوانه انجمن فلسفی آگورا Ghelghelak فیلم کامل سینمایی کمدی قلقلک فصل پنجم - فرار از زندان - قسمت 8 نی همونه خلاصه و حواشی برق جدید شیراز 2-2 خونه به خونه برترین های هفته 17 لیگ دسته یک واکنش مرجانه گلچین به دختری که ادایش و در می آورد خلاصه بازی برق جدید شیراز 2-2 خونه به خونه اسلایم های من دابسمش چرا رژ لب زدی ؟ مسابقه لگو زیبا مقدمه ها و اندیشه تحقیق های دین و زندگی کنکور دستگیری فردی که از بازیکنان سرباز کلاهبرداری می‎کرد! حمید هیراد در برنامه دورهمی عشق اجاره ای Sound Track تریلر سینماتیک شروع نسخه آنلاین Street Fighter V تریلر اعلام انتشار بازی Nine Parchments معرفی ردیاب ارزان وحرفه ای ۰۹۳۶۰۶۱۹۴۵۰ تریلر بازی جذاب Cuphead 2018 کلیپ طنز تربیت امیرعلی بغیاز منالیل چویین تقدیر وزیر بهداشت از یانگوم داستان (ذوالقرنین) سوره کهف زن و شوهرها این دو نقش را بازی کنند! - استاد پناهیان میوزیکالی مکنزی زیگلر سرور هاماچی ماینکرافت من با همراهان شهید وحید فرهنگی والا تریلر معرفی بازی Regalia: Royal Edition 10 ایده اسنک و دسر برای مهمانی ها - آسان و خوشمزه دوره آموزش کامل تکنیک های AJAX استعاذه - جلسه پانزدهم - اقسام سه گانه امور تو همانی که دلم لک زده لبخندش را .. حسن خلج ..بیت الرضا توپ زد استرس عالی ساخت خودم آموزش معرفی صندوق و تنخواه در نرم افزار هلو موزیک ویدوئو فکرمو صدامو از سینا خدادی موزیک ویدوئو چشمام پر از اشکه از سینا خدادی گوسفند جلوه های ویژه vfx gen reel ✔اجرای زیبای ترانه شوخی مگه با صدای زیبای حمید هیراد صداگذاری جواد جلوه های ویژه Digital Environments Making Of از رمبو،سرسخت تر ! / بازی ایرانی فریاد آزادی (تنگستان) منالیل شاباد و کرمانشاه جلوه های ویژه Brazuca مهران مدیری، خدایا غلط کردم، نمیدونستم جلوه های ویژه Bunyanfield Breakdown سازه ى برنا براى مسابقه دوم كانال راوى پارت دو دندان چگونه عصب کشی میشود .::. kiddental.ir حجت الاسلام دارستانی .. بحثی زیبا در مورد پدر و مادر منالیل شاباد امیرعلی حاج حسن بهرامی-زینبیه اعظم زنجان-آذر آیی 1396 آنباکسینگ هیتمن استیل بوک ادیشن آهنگ توپ رضا صادقی /کلافم شوخی با گربه مرحله huose partyدرgta sa تزیین طالبی کدوم لقب بیشتر به کلر میاد سالاد میوه - مخصوص شب یلدا اولین میکس من از رزیدنت اویل ۴_بخش مبارزه با غول آموزش آنلاین بازی کردن در ماینکرافت(درخواستی) 8ایده دسر شکلاتی در خانه - آسان و خوشمزه پشت صحنه بازی The Inpatient تریلر بازی InnerSpace تریلر گیم پلی بازی Dustoff Heli Rescue 2 تریلر فصل دوم (پایانی) Minecraft: Story Mode هک جم و سکه کلش رویال 100% تضمینی قسمت 28 - یک نبرد دوستانه با بالون هک سرور رویال تضمینی و تست شده سمپ [وات د هل ?] [قسمت اول] فیلم ازمن دربازیcallof duty3MW مهارتها و استراتژیهای بازی EXTINCTION ارتباط هر 7 فصل بازی American Horror Story بازی من در MW3call of duty stronghold3 قلعه 3 آموزش اسلایم بدون چسب و پودر بوراکس گیم پلی از بازی Shadow Fight 3 لگو باب اسفنجی قسمت دهم(مهمونی)پارت٢ 30 تا بسته برنزی در بازی زولا/Zula تریلر جدید بازی Lost Soul Aside ماین کرافت لطفا نظر بدید لگو باب اسفنجی قسمت دهم(مهمونی)پارت٣ فیلم فراریHD 2012 دوبله فارسی هیجانی فیلم کره ای مسافر زمان دوبله فارسی فوتبالیست ها فیلم سینمایی مستربین فیلم سینمایی شکارچیان شب دوبله فارسی سریال کره ای متشکرم دوبله فارسی | پارت 6 سریال تلویزیونی افسانه جومونگ | پارت 84 بدری لشکر ۴ اسلامی امارت سریال تلویزیونی افسانه جومونگ | پارت 83 انیمیشن بتمن: شوخی مرگبار 2016 با دوبله فارسی آموزش طب اسلامی - آیت الله تبریزیان - جلسه ۹ آموزش طب اسلامی - آیت الله تبریزیان - جلسه ۱۰ فیلم هندی ISHQ با هنرنمایی کاجول و امیرخان سریال تلویزیونی یوسف پیامبر | پارت 25 سریال تلویزیونی لیسانسه های 2 | خلاصه قسمتهای 9 تا 15 قسمت دوم برنامه دورهمی فصل سوم،مهمان برنامه حمید هیراد خواننده مطرح کشور. انیمیشن مایا زنبورعسل-دوبله فارسی | Maya the Bee Movie حمید هیراد، خواننده محبوب و خوش صدای پاپ در دورهمی مولتی پلیر بازی PUBG پارت 3 - تورج و حسین - مپ جدید لیث السعدی خواننده عراقی راک در برنامه The Voice فیلم سینمایی ماسک (1994) / دوبله فارسی قسمت اول دورهمی فصل سوم،با حضور محمد رضا شریفی نیا. فیلم سینمایی جدید اکشن و کمدی جکی با دوبله فارسی سریال روزی روزگاری قسمت یازدهم سریال روزی روزگاری قسمت ۱۰ سریال روزی روزگاری دانلود سریال کره ای Black 2017 قسمت ششم با زیرنویس دانلود سریال کره ای Black 2017 قسمت دوازدهم با زیرنویس دانلود سریال کره ای Black 2017 قسمت سیزدهم با زیرنویس دانلود سریال کره ای Black 2017 قسمت چهاردهم با زیرنویس سریال تلویزیونی افسانه جومونگ | پارت 85 دعای ندبه - حاج عباس حیدرزاده -مسجد مقدس جمکران96.9.10 گیم پلی بازی Uncharted 4 - قسمت دوم | فرار از زندان؟! فیلم هندی اسم من خان دوبله فارسی فیلم هندی خشم دوبله پارسی اموزش کامل بازی رزیدنت اویل۱ نسخه ریمک آموزش طب اسلامی - آیت الله تبریزیان - جلسه ۷ دورهمی قسمت دوم فصل سوم - مهمان حمید هیراد علاقه عجیب و شدید حیوانات وحشی و درنده به برخی انسان ها دیدنی ترین گل به خودی های فوتبال فوتبال 120: گل به خودی های جالب و بامزه دنیای فوتبال بازی جدید - گیم پلی - Life Is Strange تیزر موشن گرافیک گروه پزشکان متخصص مهر و ماه معرفی بازی - گیم پلی - Gorogoa کلات قلعه هشنیز 2 ریاضی کنکور موسسه حرف آخرحل تست ترکیب توابع منتظری کنایۀ رشیدپور به روحانی به سبک میرسلیم پک ۴ تایی اسلایم عالیه زبان کنکورموسسه حرف آخرصفت مفعولی و فاعلی استادمحمودی زبان کنکورموسسه حرف آخرقواعد زبان استادمحمودی ابراهیم تاتلیسس - ابراهیم تاتلیسس - ابراهیم تاتلیسس میکس بسیار غمگین با آهنگ کجایی پورسعید آهنگ و ترانه شاد شاد کودکانه اسلایم سبز آبی اخبار شبانگاهی امشب! زبان کنکورموسسه حرف آخر لغات2 استادمحمودی اسلایم عالی صورتی گیر کردن کاغذ پرینتر اسلایم شفاف ریاضی کنکور موسسه حرف آخرتدریس درجه2 استاد منتظری کلات قلعه هشنیز جدید اهنگ کوردی بزران با صدای زنده یاد رضا سقایی اسلایم های دونه برفی رنگارنگ ترانه و شادکودکانه قصه های زیبای برنامه کودک خاله سوسکه 10 گل خاطره انگیز تاریخ منچستریونایتد تعداد افراد فوتی در جاده های جهان طبق گزارش سازمان بهدا آهنگ و ترانه شاد کودکانه گنجشگک اشی مشی تریلر فیلم The Beguiled 2017 زیست کنکورموسسه حرف آخر مبحث زنبور زبان کنکورموسسه حرف آخرگرامر درس 5و7سال چهارم محمودی زبان کنکورموسسه حرف آخرگرامر درس سوم سال چهارم محمودی عکس پروفایلم چه شکلیه؟ تریلر سریال Mech-X4 از سایت GoGoMovie معرفی بازی - گیم پلی - FEZ راهنمای جامع رفع ارور 1009 آیفون و آیپد مصطفی اصغری.داران شما چندبار شکست خوردید؟ پیش پرده || آخرین تریلر فیلم The Commuter 2018 GOSHE FEEL | گوش فيل ترین های فوتبال اروپا در هفته گذشته جنگ جوی امتحان فوتبال 120: ترین های فوتبال اروپا در هفته گذشته 96/09/23 دابسمش فوق العاده خنده دار دختر جوان اینیستاگرام! چجوری رابطه جدیدشو بهم بزنیم... اهنگ پونی ها (پس چشماتو باز کن و ببین) بداهه نوازی در دستگاه همایون | محمد ممیوند شتاب رنو کپچر ابدولی اجاره خودرو (سامی رنت) samirent دوبلم(⁦^_^⁩)که خیلی خوب شده نظر بدید لطفا وقتی بابات همه تقصیرارو میندازه گردنت معرفی بازی - گیم پلی - Edisi kangen کلات هشنیز شتاب کپچر اسفاده ی نا بجا از آنتی بیوتیکها خطری جدی برای سلامتی کاور 970 کرانبری کمپانی اورافول آلمان اهنگ رینبودش شمارش ستاره ها کاور 970 اوراکال کرانبری دختر رپر افغان کاور ضدخش سمفونی اوراکال کاور مشین اوراکال سمفونی نظرسنجی¿¿¿¡ زبان کنکورموسسه حرف آخر زبان استادمحمودی ریاضی کنکور موسسه حرف آخر شیب شناسی استاد منتظری اسلایم چی میگه آموزش اسلایم توضیحات مهم حمید هیراد در دورهمی پنج شنبه شب سرزمین من هشنیز SVI_ایجاد vlanو ارتباط بین آن ها_VTP اخبار خودرو - مشخصات کلی - Nissan Micra اخبار خودرو - پورشه موزه ای 911 جام جهانی روسیه 2018 جازده... آموزش اسلایم بدون بوراکس آهنگ و ترانه شاد کودکانه حسنی و بز بز قندی قصه های حسنی تریلر بازی Teenage Mutant Ninja Turtles Portal Power خریدکتاب قطعه های ساده و آشنای فیلم در Radiftv.com هاپکیدو دیدگاه استاد عبدلی در مورد کلات قلعه منتخب تیم ملی 98 به دعوت امام رضایی ها در کرمانشاه محمود کریمی & چه محرمی شد امسال مجید در gtav میکس بسیار جدید و غمگین با آهنگ کف خواب مهراب مجید بنی فاطمه هاپکیدو دوبله من از جادوگر سفید برفی آموزش راه اندازی M.2 RAID بر روی مادربرد MSI نی همونه مصاحبه با کریستیانو رونالدو در مراسم توپ طلا 2017 نحوه حذف نیترات و سایر سموم محصولات كشاورزی. کاراکتر حرفه ای و قابل استفاده در تیزرهای تبلیغاتی اخبار خودرو - خط تولید - جیپ چروکی 2018 راز پولدار شدن در جی تی ای مدل چهره ترکیبیه سه تا از کاراکتران رزیدنت اویل اخبار خودرو - مشخصات کلی - کیا استونیک 2018 منتشر شده از مصاحبه سلنا گومز در بیلبورد 2017 پارت۱ ماجرای عاشق شدن محمدرضا شریفی نیا شادی و سعادت ماجرای ازدواج مجدد محمدرضا شریفی نیا و رز رضوی واکترو فارسی GTA IV - قسمت دوازده - همکاری با Brucie اجرای زنده زیبای حمید هیراد در دورهمی منتشر شده از مصاحبه سلنا گومز در بیلبورد 2017 پارت۲ هوش مصنوعی گوگل یک سیارۀ گم شده را کشف کرد دانلود پروژه افترافکت جدیدترین مدل اسلایدشو هارمونی هواسرده تصمیم نظام در رابطه با مذاکرات موشکی چیست؟ خلاصه والیبال لوبه سیویتانوا ایتالیا 3–0 بانک سرمایه میکس چند انیمیشن-love the way you lie (ساخت خودم) ⭕️ افشای یکی از اسرار عجیب پشت پردۀ #برجام توسط موگرینی کلیپی از گل تیم بنیاد و استراحت بین دو نیمه در سال 82 فوتبال 120: گفتگو با کریستیانو رونالدو در حاشیه مراسم توپ طلا مدل موی کوتاه زنانه 2018 نگرخی داداش باربی یک فیلم عالی از من ودوستام Predator در آپدیت جدید بازی GHOST RECON WILDLANDS میکس بسیار غمگین با آهنگ غمناک و غمگین ایرانی تریلر کنترلر جدید PS4 با نام HORI کوروش کبیر بهترین فیلم های اکشن 2017 به انتخاب IGN سومین تریلر فیلم The Commuter 2018 مشاور املاک کیاشهر هشدار دکتر حسن عباسی به دولت روحانی درباره مذاکره موشکی ندای حق عروسی مذهبی آیتم آخر برنامه ۰۹۱۲۷۰۰۹۹۸۳ وزیری انیمیشن جدید 2017 لذت دریانورد 16+ مجموعه طنز مستربین - قسمت 7 مجموعه طنز مستربین - قسمت 8 کلیپ گرند مستر هان رئیس فدراسیون جهانی هاپکیدو در خصوص نمایندگی استاد ضیایی پور ضربه فلیپینی توسط استاد ضیایی پور ریاست هاپکیدو ghf ایران وقتی سلنا گومز یکی از طرفداراش رو سورپرایز کرد2017 ورود خرس قطبی وحشی به قایق دانشمندان اجرای تکنیک دفاع شخصی هاپکیدو توسط استاد ضیایی پور ریاست هاپکیدوghf جمهوری اسلام ترسناک است!!!!! قیمت و ازدواج جدیدش با دختر سرایدار آهنگ زیبای حمید هیراد در دورهمی3 آهنگ دوم و زیبای حمید هیراد در دورهمی3 غذای باربی ( ساخت خودم و کشف خودم سامسونگ گلکسی S9: رندرهای جدید! بروسلی اجرای زنده قمیشی-غروب توسط بهرام رجبی Bahram Rajabi انگری بردز (دوبله فارسی) قسمت 3 ، فصل 2 کشف کارگاه خیاطی داعش با پارچه های ارسالی عربستان سوریه فان فوتبال 120 (بخش دوم) تریلر بازی Orbital Racer لامصب تو یه شب چیکارا که نمیکنه تیزر مستند «خورشید» بیمه عمر پاسارگاد و تامین اتیه فرزندان پنجمین تیزر تبلیغاتی اندروید ۸ (oreo) شیک سونی V90 | قیمت شیک سونی V90 در بانه آنلاین برنامه طنز دورهمی 3 - 538 شدو بن قسمت اول (نبرد با اندروچیز) مراسم سنتی "ساز و نقاره" و "داربازی" در بنارویه PS4 vs Xbox One مقایسه کنسولهای بازی جایزه چراغ 95- موسیقی رسم نمودار خطی در اکسل سلنا و هاسکی ٢ چند تا از چیز هایى كه چند وقت پیش خریدم(توضیحات مهم) صداگذاری بامزه یزدی روی این وروجک نمایش بازی Detroit: Become Human در PSX 2017 اولین تریلر رسمی انیمیشن spider man تیتراژ جدید ابعاد اهن اگه دلتون میخاد ادامه بدیم تقدیم به دنبال کننده هام آموزش بازی قاتل باطل فوتبال 120: اتفاقات جالب فوتبالی هفته - بخش دوم 96/09/23 انیمیشن جدید 2017 / Last Call پیاده روی سلنا و جو مرۆڤایه تی - هه وال قامیشلوکی - کلهر آهنگ زیبای (باتو قهرم من ) با صدای علی جروند رحمت خداوند نسبت به بندگان - شیخ علی جلالی هیچ وقت با راننده یک بیل مکانیکی در نیفتید فضیلت تلاوت قرآن - شیخ موسی بازماندگان مجموعه پلاس ایران فان با irxgame قسمت 1 عکس هایی از خودم قصر حیوانات دیزنی جدیدم فوتبال 120: خارج از دید 96/09/23 شدوبن قسمت دوم ستارگان خارج از دید دنیای فوتبال (96/09/23) شایعه ازدواج رز رضوی و شریفی نیا از کجا شروع شد؟ اهنگ افنف مجموعه پلاس ایران فان با irxgame قسمت 2 مجموعه پلاس ایران فان با irxgame قسمت 3 آرایش لب-لب هایی بزرگ تر با مواد طبیعی ازدواج های پیامبر صلی الله علیه وسلم - شیخ محمد رحیمی فرهنگ زندگی در پرتو قرآن و سنت - دکتر صلاح الدین جوهری برنامه درس عملی میراث فرهنگی , پرنده نگری همسر خوب نشانه توفیق الهی - شیخ محمد رحیمی تریلر اکشن فیلم سینمایی The Commuter 2018 موچ جایزه چراغ 95- برگزیده یک عمر ترویج علم کلیپ مختصر زندگی ابوبکر صدیق رضی الله عنه میکس هندی بسیار غمگین با آهنگ غمگین و احساسی نماز تراویح مسجد جامع اهل سنت وجماعت بندرعباس نقش والدین در تشویق فرزندان عباس بلوچ نمایش SoulCalibur VI در مراسم PSX 2017 بدنسازی به زودی نتیجه اعتراض به راننده بیل مکانیکی این بزرگترین ترول هست!! - ComedyShortsGamer نی همونه دروغ هایی که ظریف در زمان برجام می گفت❗️ جایزه چراغ 95- دانشگر مروج علم گزیده ای ازهمایش دانش آموختگان مدرسه علوم اسلامی اهل سنت وجماعت بندرعباس - یادواره حاج ابراهیم عباسی ماکام بند کار خودمه ایده هایی برای زندگی آسان کلیپ خنده دار گزیده ای از همایش حافظان قرآن شهرستان بندرعباس صلح نامه عمر فاروق رضی الله عنه - شیخ محمد حسین محمدی جایزه چراغ 95- مروج علم سال 10 حمله بیل مکانیکی و لودر به ماشین ها بابا سونیک رو واسم خراب نکنید - PewDiePie Okami HD تریلر بازی سلوا جون لطفا نگاه کن مشتری و تأثیر آن در حیات زمین نمایش Monster Hunter World در مراسم PSX 2017 جان فونتين - خواننده بریتانیایی مسیحی که دعوتگر اسلام شد! نمونه پانل اجرایی دوره سه روزه آموزش اپوکسی سه بعدی جایزه چراغ 95 - توضیحی در باب جوایز چراغ تعجب ازشدت اثرات بسیارمثبت آدامس بر روی قلب و دندان ها پیام جدید داعش به ترامپ و نتانیاهو (گردنتان را..) سوریه گیم پلی gta v در ps4 خیمه سوزان بهادربیگ شاگردان آینده دار استاد محمدحسین قنبرپور حمید هیراد در دورهمی چرا غیبت می کنیم؟ کلیپ مخصوص شادی ایام عیدالزهرا این خره واقعا خنده داره تریلر سریال The Fosters در سایت GoGoMovie تریلر فیلم داستان پلیس 6 - Police Story Lockdown 2013 نواختن حرفه ای اهنگ شادمهر بنام عادت توسط جواد منتظری۰۹۱۷۷۰۱۶۸۹۲ لگوی hover craft : قایق موتوری شماره ۲۸ شاگردان آینده دار استاد محمدحسین قنبرپور محسنی اژه‌ای دردیداربا دانشجویان «سوت بلبلی» می‌زند! گوشه گوشه مملکت رو بدبختی گرفته تجمع و سخنرانی پرشور کارگران اعتصابی نیشکر هفت تپه در سومین روز اعتصاب شعار باز نشسته ها : حقوق باز نشسته زیر عبا ست امروز دکلمه زیبا دی ماهی... گروه نمایش زنجیرباف نی همونه.اصغری برنامه طنز دورهمی 3 - 539 به این میگن آموزش روان و ساده ریاضی(مبحث حدوپیوستگی!!) ایزی پک تجربه ای متفاوت فانوس سبز با د آبله فارسی تهدید مردم و دختران به اسید پاشی توسط «صفایی» بسیجی مشهور‼️ مگه خوشکل تر ازین داریم کلیپ مخصوص شادی ایام عیدالزهرا این پسره خیلی بامزه هست حذف کاتاف و ریمپ پارسELX خرس در مقابل گرگ هوش مصنوعی و داده های ناسا برای کشف سیاره هشتم صداهای ممنوعه بشنویم : آواز خوانیِ جمعیِ زنان سخنان شجاعانه الهه خدایی در روز دانشجو دانشگاه ارومیه فانوس سبز۲ باب اسفنجی کارتون نیروی انتظامی برای مصادره پارچە روی گاری هفت تیر میكشە انیمیشن جدید 2017 لذت دریانورد 16+ کارتون سندباد انیمیشن ها حضور حمید هیراد در برنامه دورهمی مهران مدیری هنر جویان نانچیکو از کشور های مختلف نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس راه های طبیعی درمان سنگ کلیه نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس stronghold3 قلعه 3 نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس تریلر سریال Animal Kingdom از سایت GoGoMovie برنامه طنز دورهمی 3 - 541 تست کیفت 09102191319 apple iphone x10,8plus,7,7plus مستند نابودی جهان با ده اتفاق با دوبله فارسی - قسمت 5 ابراهیم تاتلیسس - ابراهیم تاتلیسس - ابراهیم تاتلیسس بازی وحشیانه که توسط این گروه ابداع شده بلوچی شعـــــــــــــر نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس مرد عنکبوتی در باشگاه کاراته نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس بلوچـــــے گاںـــــــــا نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس ♪ آهنگ ♥ عاشقانه ♥ میکس ♥ احساسی ♥ زیبا ♫ تریلر سونیک فروسنز اندروید FFA کالاف برگشته؟ - Ali-A مواظب اوضاع یمن باشید! نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس سحر قریشی : مخالف حضور زنان در ورزشگاه هستم اسلایم ترکیبی #درخواستی کافه استاتیرا پرکن مواد غلیظ برنامه طنز دورهمی 3 - 542 استاد زرّین | ماجرای پیوستن زهیر به اصحاب سیدالشهداء(ع) نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس سیستم دید در شب فیلیپینی خواننده ها از این نما اموزش مدcleoبرایgtasa عکس های خودم خنده دابسمش اجرای زیباوپرهیجان ازعلی جعفرپناه درشهرستان کلات نادر_چرم نو استاد قاسمی | صاحب زمین حجت خداست اسلایم ترکیبی آبی و قرمز و سفید #درخواستی سخنان خیار و گلابی پارت 1 هک تلگرام تمرینات قدرتی باشگاه حیدرکرار پنج بازی برتر x box 2017 تصنیف دوش دوش - با چند اجرا حذف یارانه بیش از 30 میلیون نفر در بودجه 97 حجت الاسلام والمسلمین سیدتقی رضوی سرودی زیبا و مفهومی اسلایم ترکیبیی دونه حبابی #درخواستی به این میگن آموزش روان و ساده ریاضی(مبحث حدوپیوستگی!!) تلوزیون سامسونگ مدل SAMSUNG UN43KU7000 ویدیویی قدیمی از کمک تسلیحاتی ترکیه به داعش در سوریه دابسمش عالیه اسلایم ترکیبی رنگی #درخواستی اشیاء بجا مانده از رسول الله در چند موزه مبانی طراحی داخلی - قسمت 1 اعتراض نماینده شادگان حرکات دیدنی پارکور آموزش ساخت جلوه های ویژه و صحنه های ترکیبی در افتر افکت استاد زرین | داستان پیوستن زهیر به کاروان سیدالشهداء(ع) خداحافظ مرگ ناگهانی تکواندوکار ترکیه ای در حین مسابقه اجرای زیبا ازعلی جعفرپناه خواننده کرمانج دربرنامه هنرپنجم وضع هوای کشور در ۳ روز آینده ارتش جیبی 2 ترکیب چند اسلایم برا اولین بار تو آپارات درخواستی دوست پسر Markiplier کیه؟ - Markiplier خلاصه بازی لاتزیو 4 - سیتادلا 1 اسلایم ترکیبی پاییز #درخواستی اسلایم ترکیبی صورتی و آبی #درخواستی حسادت شوا به جیل بخاطره کسب شهرت تمرینات و حرکات دیدنی و سخت پارکور کار استرالیایی ژله کرم انار - آشپزی از اینجا تا آنجا با عذرا گیف اسلایم غذا درخواستی هرتك روشان گیف اسلایم غذا تخم مرغ #درخواستی حسادت جسیکای افریته به جیل گیف اسلایم غذا سوشی #درخواستی اسلایم ترکیبی خوشکل #درخواستی عقاب آسیا گیف اسلایم بستنی #درخواستی میکس به سبک دیس لاو تیزر مراسم دهه دوم صفر 1439-1396 هیئت مکتب امام هادی(ع) اسلایم ترکیبی بنفش و سفید و عالیه #درخواستی عقاب آسیا گیم پلی از Bravemmli TMT iw طنز گیف اسلایم غدا ساندویچ #درخواستی دکلمه زیبا با صدایی آرامش بخش آزمون استخدامی مستر بین ##بهترین اسلایم هفته## insert-delete-update-search-refresh در C#(قسمت اول-1) کبد تمرینات نیروهای کماندویی ارتش سوریه تریلر سریال MANHUNT: UNABOMBER از سایت GoGoMovie اسلایک ترکیبی خوشکل #》#درخواستی کدام کنسول بازی قادر است دیسک های بلوری را اجرا کند؟ اختتامیه جشنواره استانی داستان کوتاه شهید شاهی یادی کنیم ازاسطوره بین المللی جناب آقای احمدی نژاد اسلایم ترکیبی نبینی کل عمرت بر فناست #درخواستی ماجرای شهرام داعشی و گربه سیاه مبانی طراحی داخلی - قسمت 2 کبد سالم انیمیشن جدید 2017 / آخرین تماس ضرب و شتم خاخام های یهودی توسط پلیس اسرائیل نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس حل مشکل باگ در world war 2 مد War نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس رفتار وحشیانه و غیر انسانی با یك دست فروش بازی ترسناک اسلندرمن | منو نخور :| گربه لوس و حرف گوش کن قسمت 27 - معرفی کارت (بالون) نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس نظرات شرکت کنندگان تور آموزشی و تفریحی قبرس طنز سیاسی و جنجالی «خط خطی» - قسمت 56 سرکاری قیمت رنگ استخر خوانندگی کریس و لیان ماکسیما عجیب بانوان اویل مبارزه فوقالعاده جالب بروس لی با جان کلود ون دام فیلم ماتریکس 3 فیلم ماتریکس 3 فیلم ماتریکس 3 فیلم ماتریکس 3 فیلم ماتریکس 3 فیلم ماتریکس 3 لحظه پرتاب موشک بالستیک قاره پیمای کره شمالی فیلم ماتریکس 3 میکس سریال روزی روزگاری بهزاد لیتو من موبایل ریزر رو گرفتم!! - Terroriser ۱۰حیوان کمیاب دنیا موفقیت در کنکور با روش مستر بین شباهت ستارگان فوتبال به شخصیت های کارتونی اموزش های ماین کرفت.قسمت۳ مبانی طراحی داخلی - قسمت 3 لاهیج صدا كار سپاس رضا پیشرو تمرینات تک تیراندازی نیروهای ارتش لبنان مبارزه بروسی لی با بویکا یا همان اسکات ادکینز کلاس های آنلاین دکتر مهدی آرام فر صحبت های علیرضا نیک بخت واحدی در مورد علی دایی .محمدرضا گلزار.شهاب حسینی و وحیدخ صحبت های جنجالی علیرضا نیک بخت واحدی در مورد وحیدخزایی.شهاب حسینی.علی دایی.محمدر چرا من آپلود نمیکنم - ComedyShortsGamer نقش آل سعود در حادثه تروریستی 11 سپتامبر آمریکا صحبت های جنجالی علیرضا نیک بخت واحدی در مورد وحیدخزایی.شهاب حسینی.علی دایی.محمدر توضیحات دکتر آرام فر در مورد کلاس های آنلاین کنکور زیست اموزش چند نوع اسلایم تمرینات مشترک نیروهای ویژه ارتش روسیه و چچن صحبت های جنجالی علیرضا نیک بخت واحدی در مورد وحیدخزایی.شهاب حسینی.علی دایی.محمدر چ.. زود..تنهام.گذاشت...مادرم.... صحبت های جنجالی علیرضا نیک بخت واحدی در مورد وحیدخزایی.شهاب حسینی.علی دایی.محمدر خودمونی (ویژه برنامه) توضیحات مبسوط مهندس نوظهور ، پیرامون کلاس آنلاین پیام حامد كمیلی برای خواهران منصوریان اربعین 96 مشهدمقدس نوحه زیبایی ظهر بود اسمانی بی طپش آرایش حرفه ای و زیبا صورت آرایش فوق العاده دیدنی مدل BatGirl آرایش زیبا گونه نقش نیروهای ویژه ارتش روسیه در پیروزی شهر تدمر(پالمیرا) آرایش فوق العاده زیبا برای مهمانی آرایش موی فوق العاده دختربچه گیم پلی من WWE2k18 درخواستی Ps4Ali صحبت های جنجالی امیر تتلو ...معین..تی وی پلاس توکیو غول فصل دوم میش بال / توپ/ ضد استرس /سرگرمی جدید غارت اجناس زلزله زدگان مبانی طراحی داخلی - قسمت 4 صحبت های جنجالی امیر تتلو ...معین..تی وی پلاس نماهنگ عالی نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران. میکس تالنی - stressed out (ساخت خودم) مهران مدیری توی شبهای ببره خوب ماجرای عوارض خروج رو پیش بینی کرده بود ۰۹۳۷۳۴۳۶۴۹۱فروش عمده توپ ضداسترس هفت رنگ اسکویشی صحبت های جنجالی امیر تتلو ...معین..تی وی پلاس دانلود برنامه دورهمی حمید هیراد قیمت دوباره زن گرفت! ولوم بده خخخ آرایشگاه موی زنانه آموزش آرایشگری زیبا و جذاب آموزش آرایش تخصصی چشم آرایشگری پوست تیره آموزش آرایش ابرو دانلود برنامه دورهمی فصل سوم قسمت 2 برنامه دورهمی فصل سوم قسمت 2 حمید هیراد مقایسه توپ های جام جهانی 1930 تا 2018 رسیه صحبت های جنجالی امیر تتلو ...معین..تی وی پلاس یک دلنوشته عالی برای عاشقان خلبانی پرتاپ سه امتیازی دیدنی دونچیچ در الکلاسیکوی بسکتبال صحبت های جنجالی امیر تتلو ...معین..تی وی پلاس ساعت رولکس های کپی آموزش ساخت اردک کاغذی! / آسان و زیبا / !Paper Duck چقدر گوگولی هستن ورود تماشاگر و عکس گرفتن با علی کریمی در جریان بازی روز معلم ایرانیا خب حسودیش شد بیچاره برنامه دورهمی فصل سوم قسمت 2 حمید هیراد آموزش آرایش لب آموزش آرایشگری زنانه آموزش طراحی ناخن شتابگیری هیوندای i30 N را ببینید آموزش فوق العاده آرایش چشم آموزش زیبای آرایش چند ایده کاربردی برای افرادی که باشگاه میرن برنامه دورهمی فصل سوم قسمت دوم حمید هیراد قوی ترین بازیکنان FIFA96 تا FIFA18 کدامند ؟ چند ایده کاربردی با گیره ی لباس insert-delete-update-search-refresh در C#(قسمت اول-2) کلیپ خبری افتتاحیه مرکز رشد مهندسی پزشکی شهید باکری اگر ملت بمیرند کل مشکلات کشور حل خواهد شد انیمیشن کیک برای تیزر تبلیغاتی ( سه بعدی ) مشاوره کنکور مشاوره کنکور مشاوره کنکور چهره آرایی زیبا آموزش کامل آرایش از بین بردن مو های زائد صورت آموزش ساخت یک دفترچه یاد داشت خوشگل وپر کاربرد آموزش میکاپ زیبا خودآرایی شیک و دیدنی تزیین میوه«سفره آرایی ساده» هیپ هاپ مشاوره کنکور مشاوره کنکور مشاوره کنکور دورهمی فصل 3 قسمت دوم حمید هیراد مشاوره کنکور شفاف سازی یارانه ها برنامه دورهمی فصل 3 قسمت دوم حمید هیراد مشاوره کنکور اسلایسرصنعتی ترشیجات و خردکن پیاز و چیپس میوه مشاوره کنکور گریم زیبا و ترسناک صورت مشاوره کنکور طراحی دیدنی ناخن خماره خماره !!! عالییییه نوب بازی در zula با master noob کوتاه کردن موی زنانه گریم فوق العاده جذاب و ترسناک دستگاه اسلایسر صنعتی ترشیجات و خلالکن پیاز و چیپس میوه سری جدید دورهمی شایعه دلم خونه از تنهایی خرید ساعت رولکس فیک هویج نگینی و سیبزمینی پیازنگینی کلیپ معرفی اصل پارتو در دوره تغییر سرنوشت مدل زیبای خط چشم گریم فوق العاده صورت میکس عکسهای انیمه ی زیبای قلعه متحرک هاول ژیویر رستوران کال کباب در چهارشنبه ها با شکم (قسمت سوم) دستگاه اسلایسر انواع ترشیجات وخردکن کلم و فلفل دلمه تریلر انیمیشن Captain Underpants 2017 تست اولیه مکانیزم بازی در مرحله معجزه ی آرایش !!! مدل موی زیبای دخترانه مدل مو رنگ موی دخترانه اسلایسر صنعتی سیبزمینی و پیاز نگینی و خردکن انواع میوه تریلر زمان عرضه فیلم برادرم خسرو - مجموعه زندگی انیمه فراتر از مهدودیت قسمت ۲ (فارسی) EXO فیلم آلبوم وفتوبوک Growl از EXO اسلایسرصنعتی هویج و سیب زمینی نگینی و اسلایسر میوه انیمه فراتر از مهدودیت قسمت ۳ (فارسی) مو آرایی زیبای ذخترانه میکاپ جدید و شیک میکاپ صورت میکاپ فوق العاده جذاب چشم و صورت انیمه فراتر از مهدودیت قسمت ۴ (فارسی) RainbowSixSiege | لحضات سسکی #2 اسلایسر صنعتی جهت نگینی اسلایس رنده خلال آرایش بسیار زیبای چشم و صورت انیمه نوراگامی قسمت ۱ (فارسی)(دخترونه.عاشقونه و باحال) زندگى، فهم نفهمیدن هاست، سهراب سپهرى، امیرحمزه حقى آبى السلام علیک یا شهید ... دعا به لسان استجابت مدل بستن بند کفش ... پشیمون نمیشی مبارزه ۱- پایتون چیست؟ شرایط انعقاد نطفه تقریبا مومن اما آلوده و معتاد تریلر انیمیشن Captain Underpants 2017 اگه آموزشش رو میخواید لایک ۹۰۰تابدیدچند آموزش دیگه هم میزارم لحظه شهادت سردارشهید مدافع حرم علیرضا نظری این اسلایم خودمه لایک ۹۰۰تابدید کاردستی جالب چشم ها فراموش نمی کنند فواید صدقه دادن انیمیشن کوتاه و با مزه / گوسفندها ۶ ماه قبل قالیباف درباره وضع امروز سیاسی و اقتصادی جامعه چه گفت؟! خوار شانس آموزش چند نوع اسلایم بازگشت قوم لوط از نشانه های اخرالزمان آهنگ جدید بختیاری از یوسف آهو خوش ((خنده دار)) آهنگ شاد و زیبای Tune Maari Entriyaan از فیلم Gunday مخمل کوه از سپهوند اهنگ بلوچی لیلا باصدای کامبیزهوتی سه تار رستین فیزیک کنکور فیزیک کنکور فیزیک کنکور بهمن اسکینی جدیدترین موزیک ویدئو انیمیشن جدید 2017/ گوسفندها

آخرین خبرهـا